Diagnoza
spektrum autyzmu (ASD) u dzieci
– Warszawa

Pojedyncze różnice w zachowaniu czy nieśmiałość są naturalną częścią rozwoju i zdarzają się każdemu dziecku. O spektrum autyzmu mówimy wtedy, gdy trudności w komunikacji, relacjach społecznych oraz powtarzalne wzorce zachowań są nasilone, utrzymują się w czasie i pojawiają się w różnych sytuacjach (w domu, w przedszkolu czy wśród rówieśników), a do tego realnie utrudniają dziecku codzienne funkcjonowanie. Właśnie po to przeprowadza się diagnozę: rzetelna ocena z użyciem wystandaryzowanych narzędzi pozwala odróżnić indywidualne cechy dziecka od ASD i wskazać, czego naprawdę potrzebuje.

Proces zaczyna się od konsultacji przeddiagnostycznej: spotkania rodzica ze specjalistą, podczas którego zbierany jest szczegółowy wywiad. Następnie realizowany jest pakiet czterech spotkań: wywiad z rodzicami (ADI-R), obserwacja dziecka w atmosferze zabawy (ADOS-2), badanie rozwoju intelektualnego testem Stanford-Binet V, a na końcu spotkanie podsumowujące, na którym omawiamy wyniki z rodzicami i przekazujemy pisemną opinię z zaleceniami.

Pełny pakiet diagnozy ASD obejmuje 4 spotkania (dwa pierwsze po około 2 godziny, kolejne po około godzinie), poprzedzone konsultacją przeddiagnostyczną. Zależy nam, by diagnoza była rzetelna i przeprowadzona w komfortowym dla dziecka tempie — dlatego cały proces staramy się domknąć w maksymalnie 5 tygodni: od konsultacji, przez spotkania diagnostyczne, po sporządzenie opinii i omówienie wyników.

Diagnoza w naszym centrum to znacznie więcej niż rozmowa. Opiera się na złotym standardzie diagnostycznym w kierunku autyzmu: ustrukturyzowanym wywiadzie z rodzicami (ADI-R) oraz standaryzowanej obserwacji dziecka (ADOS-2), uzupełnionych o badanie rozwoju intelektualnego (Stanford-Binet V) oraz — jeśli to potrzebne — informacje z przedszkola lub szkoły. Dzięki temu wnioski opierają się na danych, a nie wyłącznie na subiektywnym wrażeniu.

Tak. Rodzic jest aktywnym uczestnikiem procesu — to właśnie na podstawie wywiadu z rodzicem (ADI-R) diagności odtwarzają rozwój dziecka od pierwszych miesięcy życia. Diagnosta może dodatkowo poprosić o opinię z placówki edukacyjnej o funkcjonowaniu dziecka w grupie rówieśniczej. Spojrzenie z kilku perspektyw (domu i placówki) pozwala uzyskać pełniejszy obraz.

Najlepiej spokojnie i bez napięcia. Pierwsza konsultacja oraz wywiad ADI-R odbywają się bez dziecka — to rozmowa rodzica ze specjalistą. Dziecko poznaje gabinet dopiero na spotkaniu z testem ADOS-2, który ma formę zabawy i naturalnej interakcji. Warto powiedzieć dziecku, że spotka się z miłą panią lub panem, z którymi będzie się bawić i wykonywać różne zadania. Dobrze zadbać, by dziecko było wyspane i najedzone.

Nasz pakiet diagnozy ASD przeznaczony jest dla dzieci od 1. roku życia, które opanowały już umiejętność chodzenia. W przypadku spektrum autyzmu wczesna diagnoza jest szczególnie cenna — im wcześniej dziecko otrzyma odpowiednie wsparcie, tym lepsze rokowania na dalszy rozwój. Narzędzia, których używamy, są dostosowane do różnych grup wiekowych, więc diagnozę można przeprowadzać również u starszych dzieci i nastolatków.

To jeden z najważniejszych elementów rzetelnej diagnozy: tzw. diagnoza różnicowa. Objawy przypominające spektrum autyzmu mogą wynikać z innych przyczyn, takich jak zaburzenia lękowe, ADHD, trudności sensoryczne, opóźnienie mowy czy specyficzne trudności w uczeniu się. Nasi specjaliści mają doświadczenie w odróżnianiu tych obrazów, a jeśli pojawia się podejrzenie innych trudności, wskazujemy dalsze kierunki diagnostyki. Chodzi o to, by dziecko otrzymało właściwe wsparcie, a nie etykietę.

Część diagnostyczną prowadzi doświadczony psycholog-diagnosta z odpowiednimi certyfikatami (m.in. do stosowania ADOS-2 i ADI-R). Na podstawie sporządzonej przez niego szczegółowej opinii lekarz psychiatra dzieci i młodzieży stawia diagnozę kliniczną i przygotowuje potrzebne zaświadczenia. Pracujemy zespołowo, dzięki czemu po diagnozie nie musicie szukać kolejnego specjalisty na własną rękę.

Po zakończeniu procesu otrzymujecie pisemną opinię z wynikami i konkretnymi zaleceniami do pracy w domu oraz w przedszkolu i szkole. Na jej podstawie oraz na podstawie diagnozy psychiatrycznej możecie ubiegać się w Publicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej o orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinię o WWR, które umożliwiają dostosowanie wsparcia do potrzeb dziecka.

Tak — to jedna z kluczowych korzyści diagnozy u nas. Do Publicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej zgłaszacie się już z gotową diagnozą i zaświadczeniem lekarskim, dzięki czemu nie musicie czekać wielu miesięcy w kolejce na pierwsze spotkania diagnostyczne w PPP. W praktyce pozwala to rozpocząć procedurę wydania orzeczenia lub opinii nawet o kilkanaście miesięcy szybciej — a więc szybciej uruchomić terapię i wsparcie w placówce.

Tak. To jedna z głównych zalet diagnozy w naszym centrum: cała ścieżka wsparcia jest dostępna w jednym miejscu. Po diagnozie dziecko może kontynuować pracę z naszymi specjalistami: terapia indywidualna i grupowa, Trening Umiejętności Społecznych (TUS), poradnictwo dla rodziców, Warsztaty dla rodziców dzieci ze spektrum autyzmu czy terapia rodzinna. Mamy też dodatkowe terminy u psychiatrów dla pacjentów po diagnozie.

Oferujemy szeroki zakres wsparcia: terapię indywidualną i grupową z psychologiem, opiekę psychiatry dzieci i młodzieży, Trening Umiejętności Społecznych (TUS), Warsztaty dla rodziców dzieci ze spektrum autyzmu, poradnictwo wychowawcze oraz terapię rodzinną. Formy pomocy dobieramy indywidualnie, w zależności od potrzeb dziecka i całej rodziny.

Nie. Samo spektrum autyzmu nie jest leczone farmakologicznie — nie istnieje lek „na autyzm”. Podstawą wsparcia są oddziaływania pozafarmakologiczne: terapia, rozwijanie umiejętności społecznych i komunikacyjnych, dostosowania w przedszkolu lub szkole oraz wsparcie rodziców. Lekarz psychiatra może rozważyć farmakoterapię jedynie wtedy, gdy współwystępują dodatkowe trudności (np. silny lęk, problemy ze snem czy nadpobudliwość), które utrudniają dziecku funkcjonowanie. Decyzja jest zawsze indywidualna.

Warto mówić spokojnie, prosto i bez oceniania. Dobrze podkreślić, że diagnoza to nie „coś złego”, tylko sposób, by lepiej zrozumieć, jak działa głowa dziecka i jak mu pomóc, aby codzienność była łatwiejsza. Pomocne jest skupianie się na mocnych stronach dziecka i zapewnienie, że nie jest „gorsze” ani „popsute”. Jeśli potrzebujecie wsparcia w takiej rozmowie, nasi specjaliści chętnie podpowiedzą, jak dostosować przekaz do wieku i charakteru dziecka.

Zwróć uwagę na kilka rzeczy: czy placówka korzysta z wystandaryzowanych narzędzi (np. ADOS-2, ADI-R, Stanford-Binet V), czy diagności mają odpowiednie certyfikaty i doświadczenie, czy prowadzona jest diagnoza różnicowa, czy opinie są honorowane przez placówki oświatowe oraz czy po diagnozie można kontynuować wsparcie w tym samym miejscu. W Centrum dla Dzieci i Rodzin Dialog spełniamy wszystkie te warunki: diagnoza, opieka psychiatryczna i terapia są dostępne w jednym centrum.